Vision
zawartość Twojego koszyka
0 szt.  o wartości: 0,00 zł
Koszyk
  Katalog » Żelazo
Moje konto    
Żelazo

Pierwiastek ten jest ściśle związany z bardzo ważnymi funkcjami organizmu, stanowi niezastąpioną część hemoglobiny i mioglobiny, wchodzi w skład cytochromów biorących udział w transporcie elektronów w łańcuchu oddechowym mitochondrii, a także utleniaj ąco-redukujących enzymów katalazy i peroksydazy. We wszystkich tych białkach, zaliczanych do grupy hemoproteidów, żelazo włączone jest do porfirynowej struktury hemu. W komórkach jest aktywne czynnościowo niehemowe żelazo, także biorące udział w transporcie elektronów.

Organizm zdrowego człowieka zawiera około 3-4 g żelaza, z czego 70 % może być określone jako niezbędne do życia a 30 % - magazynowane w tkankach. Powyżej 80 % takiego żelaza znajduje się w erytrocytach w składzie hemoglobiny, pozostała ilość - w mioglobinie oraz enzymach zawierających żelazo.

Żelazo - Vision

Przemiana żelaza w organizmie składa się z następujących procesów: wchłanianie w jelicie, transport do tkanek, wykorzystanie i magazynowanie, wydalanie i utratę. Wchłanianie żelaza następuje głównie w jelicie cienkim, mechanizmy wchłaniania są różne dla obecnego w pożywieniu żelaza hemowego i niehemowego.

Niehemowe (zjonizowane) żelazo reprezentowane jest w organizmie przez sole i kompleksy trójwartościowego (utlenionego) żelaza z białkami i kwasami organicznymi. Warunkiem wchłaniania żelaza niehemowego jest jego wcześniejsze przekształcenie do postaci rozpuszczalnej i zredukowanie do postaci dwuwartościowej. Jak było wcześniej zaznaczone, kwas fitynowy tworzy z żelazem nierozpuszczalne sole. W związku z tym zboża, bogate w te związki, nie stanowią dobrego źródła dostępnego żelaza podlegającego utylizacji. Włókna spożywcze i taniny herbaty także wiążą żelazo, tworząc z nim nierozpuszczalne kompleksy. Kwas askorbinowy i cysteina sprzyjają wchłanianiu żelaza niehemowego. Przy czym kwas askorbinowy nie tylko nie redukuje trójwartościowego żelaza do dwuwartościowego, ale tworzy z nim związek chelatowy, dobrze rozpuszczalny przy niskich wartościach pH.

Wchłanianie żelaza hemowego, tj. wchodzącego w skład hemu hemoglobiny i mioglobiny, nie wymaga zapewnienia jakichkolwiek warunków wstępnych: kompleks hemowy jest absorbowany w całości przez komórki śluzówki jelita cienkiego. W przyswojeniu żelaza określoną rolę pełni, prawdopodobnie, sok żołądkowy i kwas solny, sprzyjając tworzeniu się rozpuszczalnych postaci zjonizowanego żelaza. Z tą okolicznością może być związana wysoka częstotliwość występowania niedokrwistości z niedoboru żelaza w przypadku braku kwasu solnego w soku żołądkowym.

Część żelaza, trafiającego do komórek śluzówki jelita cienkiego, łączy się ze specyficznym białkiem transportowym - transferryną. Razem z nim żelazo trafia do krwi i jest przenoszone do tkanek. Transferryną jest zaliczana do frakcji y-globulin. Normalne stężenie trasferryny w osoczu krwi wynosi około 250 mg/100 ml. Ustalono, że 100 ml osocza wiąże 250-400 mcg żelaza. Ta tak zwana całkowita zdolność wiązania żelaza (TIBC) może znacznie wzrastać w przypadku wzrostu zapotrzebowania organizmu na ten mikroelement, na przykład u kobiet w późnej fazie ciąży, a także w przypadku niedokrwistości z niedoboru żelaza. W nonnie TIBC nie jest wysycona całkowicie, stężenie żelaza związanego z transferryną w osoczu krwi wynosi 100-150 mcg/100 ml. W przypadku deficytu żelaza jego poziom w osoczu krwi i stopień wysycenia trasferryny znacznie się obniżają.

Duża część żelaza, wykorzystywanego w organizmie człowieka, zużywana jest przez szpik kostny i wykorzystywana w biosyntezie hemoglobiny nowopowstających erytrocytów (retikulocytów). W pierwszym etapie utylizacji, żelazo jest wiązane przez transferrynę retikulocytów, a następnie - po uwolnieniu się od niej - włączane do hemu syntezowanej hemoglobiny. Długość życia erytrocytu wynosi średnio 120 dni. Codziennie w organizmie odnawia się 1/120 ogólnej masy erytrocytów, na co wydatkuje się 20-25 mg żelaza - znacznie więcej, niż dostarczane jest w ciągu doby wraz z pożywieniem. Podstawowa część żelaza, wykorzystywana do syntezy hemoglobiny nowo powstających erytrocytów, wydobywana jest z zapasów tkankowych i obumarłych erytrocytów. To wtórne wykorzystanie żelaza realizowane jest przez komórki układu fagocytów jednojądrzastych wątroby, trzustki i szpiku kostnego, które wychwytują niezdolne do życia erytrocyty, niszczą je, uwalniają żelazo z hemoglobiny i zwracają go do osocza. Codziennie takiej reutylizacji ulega 21-24 mg żelaza.

Żelazo magazynowane jest głównie w komórkach układu siateczkowo-śródbłonkowego wątroby, trzustki i szpiku kostnego. W normie zapasy żelaza w organizmie osoby dorosłej wynoszą około 1 g, w tym do 300 mg - w szpiku kostnym. Ważniejszą postacią magazynową tego mikroelementu w tkankach jest ferrytyna - rozpuszczalny w wodzie i stosunkowo lekko poddający się wtórnemu wykorzystaniu kompleks z białkiem - apoferrytyną, zdolną do wiązania, do 20% żelaza.

Niedobór żelaza w organizmie prowadzi do niedokrwistości, uwarunkowanej niewystarczającą jego ilością do biosyntezy hemoglobiny. Obraz kliniczny jest dostatecznie niespecyficzny i zależy od stadium choroby. Niedobór żelaza przej awia się, najczęściej, w spadku stężenia hemoglobiny i erytrocytów we krwi, retikulocytozie, nierównej wielkości krwinek czerwonych (anizocytozie) i różnokształtności krwinek czerwonych (poikliocytozie), hiperplazji szpiku kostnego, obniżeniu aktywności enzymów zawierających żelazo (oksydaza cytochromu c, katalaza, dehydrogenaza bursztynianowa, akonitaza) w organach i tkankach. Pokrywy skórne i widoczne śluzówki stają się blade, skóra sucha, łuszcząca się, szczególnie w okolicach stawów, włosy suche, łamliwe. Obserwuje się ścieńczenie i zużycie paznokci, subatrofię brodawek językowych, bolesne pęknięcia w kątach ust, szybkie męczenie się, słabość mięśniową, pogorszenie pamięci itd. Nadzwyczaj czuły na deficyt żelaza jest mózg. Niedokrwistość obniża zdolność do pracy, ponieważ hamuje transport tlenu do tkanek. Nawet nieznaczne zmniejszenie poziomu hemoglobiny może doprowadzić do obniżenia zdolności wykonywania pracy z maksymalną i submaksymalną intensywnością. Ustalono, że w przypadku deficytu żelaza następuje osłabienie kwasotwórczej funkcji żołądka, aktywności amylazy, lipazy, trypsyny, pojawiają się procesy zapalne w żołądku i dwunastnicy, dystrofie i zaniki śluzówki oraz jelitowe utraty krwi. W związku z tymi zaburzeniami w przewodzie pokarmowym pogarsza się rozkład i przyswojenie białek, tłuszczy, węglowodanów, witamin, innymi słowami, rozwija się zespół słabej wchłanialności. Dystroficzne zaburzenia śluzówek można określić na podstawie takich klinicznych objawów deficytu żelaza, jak obniżenie apetytu, zarzucanie wsteczne i wymioty po spożyciu pokarmu, upodobanie do spożywania małojadalnych przedmiotów (kreda, glina, wapno, ziemia, lód, zamrożone produkty i inne). Wymienione zmiany organów i objawy kliniczne mogą być obserwowane nie tylko w przypadkach niedokrwistości z niedoboru żelaza, ale i w przypadku utajonego deficytu żelaza.

Pod koniec okresu ciąży niedokrwistość z niedoboru żelaza obserwowana jest u 30-73 % kobiet. Stanowi to przyczynę rozwoju powikłań ciążowych (poronienia, porody przedwczesne, wewnątrzłonowa śmierć płodu, słabość skurczy porodowych, zwiotczenie macicy i podatność na infekcje), a także przedporodowych wad rozwojowych.

Niedokrwistość z niedoboru żelaza powstaje często w pierwszym roku życia dziecka. Z jednej strony, jest to związane z wyczerpaniem zapasów tego mikroelementu w wieku niemowlęcym, z drugiej - z niedostatecznym dostarczaniem wraz z pożywieniem, ponieważ w mleku kobiecym i mlecznych mieszankach zawartość żelaza jest bardzo niska. Dzieci z niedokrwistością z niedoboru żelaza częściej narażone są na różnorodne choroby infekcyjne. Zaburzenia odporności komórkowej w przypadku deficytu żelaza powstają szybko i wcześnie, jeszcze przed pierwszymi objawami niedokrwistości. Aktualność problemu deficytu żelaza spowodowana jest nie tylko jego szerokim rozprzestrzenieniem, ale przede wszystkim, zaburzeniem czynności praktycznie wszystkich organów i tkanek, co prowadzi do obniżenia adaptacji całego organizmu.

Zazwyczaj, w przypadku obniżenia poziomu hemoglobiny we krwi stawia się diagnozę: anemia. Jednakże potwierdzić lub negować tę diagnozę można tylko na podstawie otrzymanych wskaźników specyficznych badań biochemicznych (stężenie żelaza, transferryny i ferrytyny w surowicy krwi, całkowita zdolność wiązania żelaza surowicy krwi, współczynnik wysycenia transferryny i stężenie protoporfiryny w erytrocytach). W charakterze dodatkowych metod diagnostyki stanów niedoborowych żelaza można wykorzystać test desferalowy, badanie wchłaniania żelaza, stężenia receptorów t ransferryny i zawartości żelaza w komórkach szpiku kostnego.

Kiedy jeden z powyższych wskaźników zmienia się, choć poziom hemoglobiny we krwi zostaje w granicach normy, można przypuszczać obecność utajonego niedoboru żelaza. W tych przypadkach konieczne jest dokładne badanie biochemiczne, pozwalające potwierdzić lub obalić przypuszczenie.

Jest to wyjątkowo ważne w celu diagnostyki deficytu żelaza w stadium poprzedzającym początek choroby (niedokrwistości), przede wszystkim w grupach ryzyka - pośród dzieci (szczególnie do 2 roku życia) oraz kobiet w ciąży i karmiących piersią.

Żelazo wydalane jest w ograniczonej ilości, która w normie odpowiada ilości żelaza wchłanianego w jelicie. Faktyczne straty tego mikroelementu przez organizm wynoszą 0,3-0,5 mg/dobę; składa się na nie żelazo złuszczających się komórek śluzówki jelita i żelazo żółci. Z moczem wydalane jest 0,1-0,3 mg żelaza. Część żelaza wydalana jest z potem i złuszczającym się nabłonkiem skóry. Mężczyźni tracą 0,6-1 mg żelaza w ciągu doby, kobiety

- 2 razy więcej, co jest uwarunkowane jego stratami wraz z krwią podczas menstruacji i porodów, a także z mlekiem w okresie laktacji. Utrata żelaza z krwią w trakcie cyklu menstruacyjnego wynosi 16-32 mg, tj. 0,5-1 mg/dobę w przeliczeniu miesięcznym. Przy stężeniu żelaza w mleku kobiecym 50 mcg/100 ml codzienna jego strata w okresie laktacji dochodzi do 0,25-0,5 mg.

Zalecana norma spożycia żelaza wynosi dla mężczyzn 10 mg/dobę. Zapotrzebowanie kobiet na żelazo jest dwukrotnie wyższe, jednakże w związku z większą efektywnością jego wchłaniania przez organizm kobiety zaleca się spożywać 18 mg/dobę, a w czasie ciąży i laktacji odpowiednio- 38 i 33 mg/dobę.

Najbogatsze w żelazo są: wątroba, kiełbasy z dodatkiem krwi, a także rośliny zbożowe i strączkowe.

ród BAD Firmy „Vision International People Group" żelazo wchodzi w sktad następujących, biologicznie aktywnych dodatków do żywności: „Nutrimax+", „Lifepak Junior+", „Revien" i „Beesk".

 

Powrót
Koszyk
... jest pusty
Logowanie
Bestsellery
Recenzje
Biuletyn
Chcesz być na bieżąco informowany o nowościach w sklepie ? Podaj nam swój e-mail aby otrzymywać sklepowy biuletyn.
E-mail:
Twoje imię:
828506 wywołań od 02 styczeń 2012